Телефон аркылуу кредит алуу: интерфейс эмне үчүн кредиттик тобокелдиктин бир бөлүгүнө айланды

Сөзүмдү мен үчүн бурулуш учур болгон эки көрсөткүчтөн баштайын. Бүгүнкү күндө Дос-Кредобанк кредиттеринин басымдуу көпчүлүгү аралыктан таризделет — бул эми эксперимент эмес, кадимки көрүнүш. Бирок мындан да маанилүүсү — берилген кредиттердин суммасынын олуттуу бөлүгү онлайн-каналга туура келет. Башкача айтканда, аралыктан майда суммалар эмес, негизги каражаттар берилүүдө.

Бул көрсөткүчтөрдүн артында жөнөкөй эле жагдай турат: азыр жаңы кредиттердин негизги бөлүгүн келишимге кол коюп жаткан учурда банк кызматкери жүзмө-жүз көрбөгөн адамга берип жатабыз. Ал шарттарды телефонунун экранынан, балким, кечинде окуйт жана жанында кайра сурап, тактай ала турган кызматкер болбойт.

Ошол эле учурда рынокто негизинен эки тема талкууланат: ылдамдык жана алдамчылык. Экөө тең түшүнүктүү. Ылдамдык өлчөнөт, ал эми алдамчылыктан келтирилген зыян эсептелет. Бирок ылдамдык атаандаштык артыкчылык болбой калды. Бир нече мүнөттүн ичинде чечим кабыл алуу мүмкүнчүлүгү азыр баарында, анын ичинде микрофинансылык уюмдарда жана түздөн-түз соода түйүндөрүндө сунушталган бөлүп төлөө кызматтарында да бар. Бул багытта мындан ары атаандашууга дээрлик негиз калбады.

Менин оюмча, тобокелдик тармак сейрек көңүл бурган башка чөйрөгө ооду.

Модель кредит берүү жөнүндө чечимди бир нече мүнөттүн ичинде кабыл алат. Андан кийин кредиттин бир нече жылга созулушу мүмкүн болгон мөөнөтү башталат. Бул жерде натыйжа моделдин сапатына гана эмес, кардардын продуктту канчалык түшүнгөнүнө жана өз милдеттенмелерин канчалык туура башкарганына да көз каранды. Бул өзгөчө кайра калыбына келүүчү лимити бар кредиттик карталарга тиешелүү. Кадимки мөөнөттүү кредиттин төлөө графиги болот: суммалар жана даталар алдын ала белгилүү. Ал эми жеңилдетилген мөөнөтү бар картанын иштөө механизми татаалыраак. Мында төлөмдүн өлчөмү кардардын өзүнүн жүрүм-турумуна жараша болот. Механизмди түшүнүү келишимдин талаптарын аткаруунун бир бөлүгүнө айланат.

Бул тобокелдиктин жагымсыз өзгөчөлүгү бар: ал отчеттуулукта өзүнчө сап катары көрсөтүлбөйт. Бир нече күнгө кечиктирилген төлөм, колдоо кызматына чалуу, картаны мөөнөтүнөн мурда жабуу, банктан кеткен кардар — ар бири өзүнчө караганда майда көрүнүшү мүмкүн. Бирок жалпысынан бул банк үчүн реалдуу чыгымды түзөт. Анын бир бөлүгү продукттун татаалдыгынан эмес, аны пайдалануу учурунда кардарга кандай түшүндүрүлгөнүнөн келип чыгат.

Мурда бул милдетти көбүнчө бөлүмдөгү кызматкер аткарчу: ал түшүндүрүп, кайра сурап, кардар бир нерсени түшүнбөй калганын байкачу. Аралыктан тейлөө моделинде бул иш жоголгон жок — эми аны экран аткарат. Ошондуктан Simbank мобилдик сервисинде биз кардар өзүнүн учурдагы абалын атайын издеп отурбастан эле көрүшү керек деген принципти карманабыз: операциялардын тарыхы колдонмого киргенде дароо ачылат, ал эми керектүү аракетке өтүү үчүн кадамдардын санын мүмкүн болушунча азайтууга аракет кылабыз.

Сыртынан караганда, бул ыңгайлуулук тууралуу сөз сыяктуу көрүнөт. Чынында болсо, бул — тобокелдикти башкаруу. Каражаттарынын кыймылын дайыма көрүп турган кардар алдыдагы төлөмдү так пландап, карыз пайда болгонун күтүүсүздөн байкап калуу тобокелдигине азыраак кабылат. Ал эми интерфейстеги ар бир ашыкча кадам кимдир бирөө өзүнө керектүү маалыматка жетпей каларын билдирет.

Мындан биз чыгарган практикалык тыянак мындай: колдонмонун экранын дизайнерлердин гана милдети катары эмес, кредиттик процесстин бир бөлүгү катары кароо керек.

Мунун дагы бир жагы бар, аны ачык айтуу зарыл. Кредит алуу процессинин жөнөкөйлүгү кардардын аны тейлөө мүмкүнчүлүгүнөн алдыга озуп кетпеши керек. Процесс бир нече мүнөттү гана талап кылганда, чечимдин сапаты үчүн жоопкерчилик биринчи кезекте банкка жүктөлөт: кардар баарын толук таразалап чыгууга физикалык жактан жетишпейт, кээде ал үчүн керектүү билими да болбойт. Ошондуктан биз үчүн автоматташтыруу биринчи кезекте төлөө жөндөмдүүлүгүн баалоонун тактыгын билдирет, ал эми ылдамдык — анын натыйжасы.

Менимче, атаандаштыктын кийинки этабы дал ушул багытта жүрөт. Атаандаш пайыздык ченди тез эле кайталай алат. Кредит берүү ылдамдыгы рыноктук стандартка айланып баратат. Ал эми кардардын кредит берилгенден кийин продуктту канчалык ийгиликтүү пайдалана алары — моделдердин сапатына, экрандын түзүлүшүнө жана банктын кайтарым байланыш менен кандай иш алып барарына көз каранды болгон кыйла узак мөөнөттүү иштин натыйжасы.

Санариптик канал кардарды бөлүмгө баруу зарылдыгынан бошотту. Бирок бөлүм менен кошо кардарга чындыгында эмнеге кол коюп жатканын түшүндүрүп берген кызматкер да жок болду. Эми бул милдетти банк өзү — продукт, интерфейс жана кардар күн сайын экрандан көргөн маалымат аркылуу — аткарышы керек. Бул кредит берүү убактысын жөн гана кыскартууга караганда алда канча татаал милдет.

Айдар Убышев, «Дос-Кредобанк» ААК Башкармалыгынын мүчөсү